Aan de slag met AI in jouw formatieve praktijk
Formatief handelen is geen methode, maar een denkwijze. Het draait om zicht op leren, feedback die leerlingen vooruithelpt, en het stimuleren van eigenaarschap. AI is geen wondermiddel, maar kan — mits goed ingezet — een krachtige versneller zijn van dit proces.
Op deze site heb je gezien hoe AI docenten ondersteunt bij:
- Het stellen van gerichte vragen
- Het geven van rijke feedback
- Het analyseren van patronen
- Het ondersteunen van peerfeedback
- Het stimuleren van eigenaarschap
- Het onderbouwen van beslissingen
Maar misschien denk je nu: Mooi, maar waar begin ik?
Stap voor stap: zo start je in jouw lespraktijk
Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Sterker nog: één kleine verandering kan al een groot verschil maken. Een praktisch stappenplan:
- Kies één doel
Bijvoorbeeld: ‘Ik wil betere feedback geven op schrijfopdrachten.’ - Koppel AI aan je doel
Bedenk: wat kan AI doen zodat ik dit doel makkelijker bereik?
Bijvoorbeeld: feedbackmodellen genereren, alternatieve formuleringen zoeken. - Oefen eerst zelf
Probeer een paar prompts uit voordat je ze deelt met je klas. Wat levert het op? - Introduceer het in de klas
Begin klein, met één werkvorm of opdracht. Bijvoorbeeld: ‘Gebruik deze prompt om feedback op je werk te vragen.’ - Reflecteer samen
Wat werkt goed? Wat kan beter? Bespreek dit met leerlingen. - Bouw uit
Pas je aanpak aan en verbreed je inzet, bijvoorbeeld naar andere vakken of domeinen.
Drie valkuilen om op te letten
- Te veel tegelijk
Je hoeft geen AI-expert te worden. Begin met één toepassing. - AI als eindstation gebruiken
Laat leerlingen niet blind vertrouwen op een AI-uitspraak. Stimuleer kritisch denken. - Onvoldoende didactische inbedding
Een mooie prompt werkt alleen als deze past in jouw lesdoel, timing en begeleidingsstijl.
Casus: Sanne, teamleider havo/vwo
Sanne begeleidt een team docenten dat formatief handelen wil versterken. Ze merkt dat veel collega’s de voordelen zien, maar ook de werkdruk voelen. Om die reden introduceert ze AI als ondersteuning bij specifieke werkprocessen: feedback geven, rubricering en toetsanalyse.
Ze organiseert een teammiddag waarbij collega’s zelf met AI oefenen aan de hand van concrete lesvoorbeelden. Wat blijkt? Door AI te koppelen aan bestaande formatieve praktijken, neemt de weerstand af. Docenten zien tijdwinst, leerlingen worden actiever betrokken, en de drempel om feedbackcycli te doorlopen wordt lager.
Sanne besluit een werkgroep op te richten die goede voorbeelden verzamelt en deelt. Na een paar maanden is AI geen apart project meer, maar een hulpmiddel dat flexibel wordt ingezet door wie het nodig heeft — precies zoals het bedoeld is.
Tot slot
De kracht van formatief handelen zit in de aandacht voor ontwikkeling. De kracht van AI zit in het versterken van dat proces — mits jij als docent de regie houdt.
Of je nu een startende leraar bent die net begint met check-ins, of een ervaren docent die rubrics verfijnt: er is altijd ruimte om AI in te zetten als collega. Niet als vervanging van jouw vakmanschap, maar als versterker ervan.
En als deze site jou één ding meegeeft, laat het dan dit zijn:
“De toekomst van leren ligt niet bij technologie. Maar technologie kan ons helpen een betere toekomst van leren te maken.”
Meneer Zomer 